fbpx

Doğanın Bilişsel Faydaları

Dışarıya Çıkın! Bu Beyniniz İçin Çok Yararlı

Bilişsel becerileri geliştirmenin yöntemlerinden konuşulduğunda tartışmalarımızın çoğunun merkezinde karmaşık teknikler bulunmaktadır. Fakat bunların yanında, parkta yürümek gibi, bilişsel gelişimi geniş ölçekte mümkün kılacak basit teknikler de mevcuttur.  Dışarıda daha fazla zaman geçirme yöntemi pratikte bir halk inanışından kaynaklanıyor gibi görünse de araştırmalar doğal ortamların, reel ve ölçülebilir faydalarının olduğunu ortaya koyuyorlar.

Bilişsel Dikkatin 2 Yönü

Psikologlar arasında uzun bir süredir kabul gören yaklaşım göre dikkat ve konsantrasyon gücü, bizim gün boyu zorlu bilişsel görevleri yerine getirmeye çalışırken tükettiğimiz sınırlı kaynaklardır. Fakat bu konu üzerine yapılmış araştırmalar dikkat yeteneğimizle ilişkilendirilebilecek iki farklı durum arasında kritik bir ayrım yapmaktadır. Yapmamız gereken bilişsel işlemler gibi, okulda, işte, şehirde karşı karşıya geldiğimiz birçok işlem dikkatimizi istemli olarak yönlendirmemizden dolayı bilişsel kaynaklarımızı tüketir. Çünkü bu durumlarda, belirli bir iş üzerinde odaklanmamız gerekir ve ayrıca diğer uyaranları, psikolojik ve duygusal dikkat dağıtıcıları da filtreleyip engellememiz gerekmektedir. Mesela günlük hayatta kaçınılması gereken bir trafik, okunması gereken tabelalar, sürekli akan bir kalabalıkta sokak veya caddelerden yolunu bulmak gibi mental yorgunluğa yol açan şeyler vardır.

Diğer yandan doğal alanlar oldukça farklı ve büyüleyici bir yol aracılığıyla bilişsel sistemimizle etkileşime geçerler. Yeşil bir çayır veya güzel bir gün batımı gibi doğa manzaraları istemsiz olarak, bilinçli bir odaklanmayı gerektirmeden, ve uyarıcı etkisine rağmen bilişsel bir işleme yol açmadan dikkatimizi kendilerine çekerler. Antrenmanlardan sonra kasların gevşemesi gibi, bu tarz doğal yerler yorgun düşmüş bilişsel fonksiyonlarımızın kapasitesini tüketmez aksine onu restore ederler.

1980’lerde Rachel ve Stephen Kaplan tarafından yapılan araştırmalar, doğada bulunmanın faydalarını kanıtlamışlardır.  Yaptıkları birçok çalışmada doğada bulunmanın, kentte veya ev ortamında bulunmaya nazaran dikkat, hafıza ve bilişsel testlerdeki performansı büyük ölçüde arttırdığını göstermişlerdir. Şaşırtıcı bir şekilde bu faydalar, ev bitkilerine, hatta doğa fotoğraflarına bakmak gibi yapay şeyler sayesinde de gözlemlenebilmektedir.

Mental ve Psikolojik Sağlık

Doğal yerler ayrıca, daha iyi mental sağlık sonuçlarıyla ve streste azalma hususuyla korelasyon ilişkisine sahiptir. Stanford’lu araştırmacı Gregory Bratman’a göre “doğal dünyayla olan bağımız nedeniyle doğa manzaraları stresi azaltarak ve otonomik bir uyarılma sağlayarak parasempatik sinir sistemini aktif eder. “ Örnek vermek gerekirse, doğa manzaralı penceresi olan ofis çalışanlarının daha yüksek iş tatminine sahibi oldukları ve işyeri ile alakalı daha az hayal kırıklığı yaşadıkları rapor edilmiştir. Yeni bir araştırma, beyin tarama verilerini de araştırma içerisine dahil ederek, doğa yürüyüşlerinin beyindeki depresif ve derin düşünmeyle ilişkili subgenual prefrontal cortex bölgesindeki aktiviteleri azalttığını göstermiştir.

Doğada bulunmanın psikolojik faydaları da vardır. Dementia(erken bunama)’dan muzdarip huzur evi sakinleri zamanlarını bahçede geçirmeleri sayesinde hareket kabiliyetlerinde gelişim kat etmişlerdir. Hastanede yeşilliklere bakan pencere sahibi hastaların ise ameliyat sonrası daha hızlı iyileştiği gözlemlenmiştir.

Sosyal ve Davranışsal Zeka

Asırlardır tekrar ede gelmiş  “Dışarıda oyna!” söylemini destekleyen araştırmalar, doğanın çocuklar için çok fazla önemli olduğunu göstermektedir. Doğa manzaralarında bulunan çeşitli objeler ve şekiller, bilişsel gelişimin yanında sosyal gelişilmeyle de ilintili olan yaratıcı oyunlara teşvik etmektedir. Şehirde yaşayan çocuklar üzerine yapılan bir çalışma, en azından kızlar için, daha yeşil bir ev çevresinde yaşayanların dürtülerini kontrol etmede ve öz-disiplini sağlamada daha iyi olduklarını gösteren bir korelasyon ortaya koymuştur. Aynı şekilde doğal alanlarda oynamanın, dikkat eksikliği sorunu bulunan çocuklarda ciddi bir semptom azalmasına sebep olduğu keşfedilmiştir. Daha geniş bir çerçevede, yapay yapılardan oluşmayan, açık ve doğal dış mekânlar çocukları grup aktivitelerinde ve problem çözmedeki işbirliğinde sosyal uyumu sağlamaya teşvik eder. Yeşil alanların bu faydaları ayrıca yetişkinler için de geçerlidir. Özellikle de marjinalleşmiş bir şehir topluluğu içerisinde yaşıyorlarsa…

Sonuçlar

Doğada bulunmak gibi basit bazı şeyler, bilişsel yolla öğrenme yeteneğinin geliştirilmesi adına ekstra yöntemler olarak değerlendirilebilirler. Ancak, çocukların konsantrasyonu hususunda eğitim açısından birçok dezavantajı bulunan yerlerde doğal alanlara erişim imkânı neredeyse sınırlıdır ve bu sorun, dünya genelindeki kentleşme oranı artarken daha çok büyümeye başlamıştır. Erken çocukluk dönemindeki bilişsel, davranışsal ve duygusal gelişimin birbiriyle bağlantılı olduğunu bilmemiz, eğitimcilerin çevresel faktörleri daha çok dikkate almalarını sağlamaktadır. Bu sayede çocukların gelişimleri için en mümkün ortamı sunmaya çalışmak adına çabalamaktadırlar.

 

 

https://www.scilearn.com/blog/cognitive-benefits-of-nature

 

Leave a Reply


Başvuru Formu